• Peter van Trigt

Sint Valentijn

De enige echte

Vandaag is het hartjesdag. Nee, geen Hartjesdag met een hoofdletter, die jaarlijks in Amsterdam op de derde zondag in augustus wordt gevierd. Bedoeld is hier de dag van de aanbidders en de aanbedenen, nu bekend als Valentijnsdag.

Peter van Trigt

NEPHEILIGE Jammer, maar helaas. Het gaat namelijk om een nepheilige. De echte heilige voor dat soort zaken was in ons land namelijk Sint-Nicolaas. Niet voor niets luidt zijn bijnaam Goedheiligman, wat een verbastering is van 'goed huwelijksman'.

Van oudsher was hij immers de beschermheilige van de huwbare jongens en meisjes. Vandaar dat hart van speculaas in het elegante damesschoentje en de twee suikerharten in de linker en rechter bovenhoek (zie illustratie).

De kaart is op 5 december 1914 verstuurd door een jongedame uit Rotterdam naar een jongeman in Amsterdam.

HUWELIJKSMAKELAAR Na de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) werden dergelijke kaarten niet meer verzonden in tegenstelling tot Frankrijk en Oostenrijk. In dat laatste land zelfs nog tot op de dag van vandaag. Alleen is daar Sints knecht, der Krampus, de boodschapper.

Het enige dat bij ons nog aan de rol van de Sint als huwelijksmakelaar herinnert, zijn de gouden chocolademunten in een zakje.

Die verwijzen naar zijn oudste legende, waarin hij bij drie arme meisjes op drie achtereenvolgende nachten heimelijk een zakje met goudstukken naar binnen gooit. Dankzij die bruidsschat kunnen toch trouwen.

SPECULAASPOP Ook de speculaaspop – vroeger vaak Sinterklaasman of Sinterklaasvrouw genoemd - herinnert nog aan die rol, al kennen alleen ouderen de bijnaam van die poppen nog: vrijer of vrijster.