• Géén Zwarte Piet dit keer en evenmin Sinterklaas. (foto Jos Daems Sint- Nicolaasgenootschap-Vlaanderen)

Sinte wie?

Als twee druppels water

Peter van Trigt

BEVERWIJK/HEEMSKERK Sinterklaaskenner Peter van Trigt strooit de komende weken weer enkele Sint-verhalen rond. De Castricummer schrijft al jaren in deze krant over het wel en wee van Sint en Piet. Vorig jaar publiceerde hij er een dik boek over.

Voordat u denkt: 'Die is er dit jaar wel erg vroeg bij.', kan ik u geruststellen. Dat is geenszins het geval. Want in tegenstelling tot vorig jaar, toen de landelijke intocht op 12 november viel – één dag na Sint-Maarten – ligt er nu een kleine week tussen. Zo hoort het eigenlijk altijd te zijn, zeker nu de detailhandel – om over het grootwinkelbedrijf maar te zwijgen – steeds minder aandacht aan het Sinterklaasfeest besteedt. Waar zijn die leuke etalages gebleven? Je kunt ze tegenwoordig met een lantaarntje zoeken en zelfs dat zal weinig baten.

ZUIDERBUREN Trouwens ook niet met een lampionnetje, om bij het eigenlijke onderwerp te blijven. Bij het vrolijke tweespan op de foto gaat het namelijk niet om Sint en Piet, maar om Sint-Maarten en zijn knecht. Echt waar? Ja, heus! Al is het voor ons 'Hollanders' moeilijk voorstelbaar. Het gaat dan ook om onze zuiderburen. Die vieren eveneens Sint-Maarten (oftewel Sinte-Mette) maar anders dan wij.

ROOMSCHE BLIJHEID De oorzaak daarvan ligt in een scheiding der partijen, zowel letterlijk als figuurlijk. Het begon in 1580, toen de Noordelijke Nederlanden (wat nu Nederland heet) zich onder leiding van Willem van Oranje onafhankelijk verklaarden van de Spaanse koning Philips II. Hij vervolgde de protestanten, terwijl wij juist hadden gekozen voor de reformatie. Die begon in 1517 met Luther, die 500 jaar geleden in Wittenberg tegen het pauselijk gezag in opstand kwam. De zuidelijke Nederlanden (nu België) bleven echter onder Spaans gezag en katholiek.

Bij ons werd het belijden van het katholicisme in het openbaar verboden en was alleen oogluikend in schuilkerken toegestaan. Daarmee verdwenen ook alle heiligen van het toneel en zeker uit het straatbeeld. In het Zuiden was dat echter geen punt. Vandaar dat Sint–Maarten, van oorsprong een Romeinse officier uit Gallië, er op een aantal plaatsen nog steeds ten tonele verschijnt. Zo rijdt hij in Beveren (bij Sint-Niklaas) als Romeinse soldaat op een wit paard aan het hoofd van de kinderschaar.

VAN HETZELFDE LAKEN Maar in Aalst of Dendermonde kun je op de elfde van de elfde een Sint (Maarten!) inclusief zwarte knecht tegenkomen. Zeer waarschijnlijk komt dat door het in België eveneens zeer populaire Sinterklaasfeest. Dat werd en wordt niet op een enkele dag gevierd, kent een veel langere aanloop en brengt ook 'echte' cadeaus met zich mee. Vlaanderen is overigens geen uitzondering. Twee jaar terug schreef ik over de Sint-Maartenviering in Düsseldorf, waar de heilige eveneens sprekend op onze goedheiligman lijkt en op een wit paard rijdt. Alleen ontbreekt in dat geval wel de zwarte helper.

SINTERKLAASLEZING Sinterklaaskenner Peter van Trigt houdt donderdag 30 november een sinterklaaslezing in de bibliotheek van Castricum. Aanmelden via bibliotheekkennemerwaard.nl