• Een overzicht van 30 november 2018 van de bouwplaats. Duidelijk zijn al contouren te zien van de nieuwe sluis. Rechts de Noordersluis.

    Topview Luchtfotografie
  • De volgens plan afgezonken deurkas van het buitenhoofd, Situatie 7 februari 2019.

    willem Moojen
  • Een unieke opgegraven kieplorrie van 1925, die 95 jaar verborgen lag onder het zand.

    Willem Moojen

Nieuwe zeesluis IJmuiden (deel 2)

IJMUIDEN Al decennia lang staat Nederland bekend om zijn waterbouwkundige projecten. In 2022 kan de nieuwe zeesluis in IJmuiden toegevoegd worden aan het rijtje van waterbouwkundige kunstwerken. Een zesluik toont de bouw van de sluis in verschillende fases. Deze week deel 2.

De bouw in verschillende fases

Willem Moojen

Taakstellend Budget: Het totale budget (ontwikkeling en planning) van de nieuwe zeesluis werd volgens de MIRT in 2016 beraamd op € 660 miljoen, exclusief de bijdrage van de provincie Noord-Holland en de gemeente Amsterdam. Dit bedrag wordt jaarlijks geindexieerd en is in 2017 opgehoogd met het budget voor 26 jaar beheer en onderhoud. Inmiddels staat het taakstellend budget op € 940 miljoen (prijspeil 2019).

MIRT is de afkorting voor Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport. Dat MIRT wordt ieder jaar op Prinsjesdag aan de Tweede Kamer aangeboden als bijlage bij de begroting van het Infrastructuurfonds. Het is een overzicht van alle projecten waar sprake is van een ruimtelijke ingreep en waar het Rijk direct financieel bij betrokken is. Ook projecten waarbij de rijksoverheid betrokken is als subsidieverlener aan gemeenten, provincies en waterschappen, zijn opgenomen in het MIRT.

DE KOGEL DOOR DE KERK In 2015 won aannemersconsortium OpenIJ, uit vijf consortia die in de race waren, de aanbesteding voor de bouw van de zeesluis. De bieding van het consortium was opmerkelijk laag. De bouwers meenden dat ze de sluis voor € 350 miljoen konden bouwen, zo'n € 100 miljoen goedkoper dan nummer twee. Het pneumatisch afzinken van deurkassen, in plaats van het meer gebruikelijke heien, was juist één van de maatregelen om tegemoet te komen aan de vraag van Rijkswaterstaat om de stabiliteit van de bestaande sluizen te borgen en de hinder voor de omgeving te minimaliseren. Hieruit kwam deze methode van trillingsarm bouwen uit voort. Hierop volgde in augustus 2015 de opdracht van Rijkswaterstaat aan aannemersconsortium OpenIJ, waarin BAM-PGGM, VolkerWessels en DIF participeren. Zij zijn verantwoordelijk voor het ontwerpen, bouwen, financieren en onderhoud van de nieuwe sluis. Bij een zogenaamd DBFM-contract (design, build, finance, maintain) geeft Rijkswaterstaat meer ruimte aan de marktpartijen voor eigen inbreng. Tegelijkertijd worden die partijen niet alleen belast met de bouw maar ook voor een lange periode met het onderhoud. In het geval van de nieuwe zeesluis gaat het om 26 jaar.Tal van onderaannemers zijn bij de bouw betrokken. Het voorbereidend werk begon in januari 2016 en in juni 2016 werd gestart met de bouw.

VERSCHOLEN BUNKERS De start van de bouw verliep bij aanvang zonder problemen en behoudens het verwijderen van een oude damwand, bekabeling en leidingen in de grond, wat niet was voorzien, werd er gewerkt volgens planning. Niet veel later stuitte men toch op een ander probleem. Tijdens voorbereidende werkzaamheden en het opsporen van niet gesprongen explosieven op het sluizencomplex trof men drie lege door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog gebouwde bunkers aan. Een daarvan werd aangetroffen op de westelijke landtong van het Middensluiseiland. De bunker lag een halve meter onder het maaiveld en was 7 meter lang, 5 meter breed en 5,5 meter hoog. De bunker had geen archeologische waarde en werd vakkundig verwijderd. De IJmuider Courant meldde dat een gelijksoortige niet meer intact zijnde bunker werd aangetroffen, verscholen onder de weg aan de zuidkant van het buitenhoofd van de Noordersluis. Deze bunker die werd gebruikt als schuilplaats werd ook verwijderd.

Historisch onderzoek toont aan dat tijdens de Tweede Wereldoorlog het sluizencomplex en omgeving regelmatig doelwit is geweest van bombardementen. Op de sluizen stond zelfs geschut. Naast veel geschutmunitie werd er ook een kieplorrie van rond 1925 in de grond gevonden waarmee zand werd vervoerd over smalspoor tijdens de aanleg van de Noordersluis midden jaren twintig. Een stukje rails werd ook veilig gesteld.